synkar / writings / 001
песни / poetry
poem 01 / 10intimate / historical
котески
отекуваат фасадите, кога врне градот изгледа најстаро
стариов во градот сакал само млади, му изгледале најзрело
гние како розова пупка, а со цедењето се набабрува
дали сум знаел некоја песна од јован котески
ако го следам ќе ме погоди градот, па ќе оскапам
умре дедо пред да се родам, ме собра во талог
слизнал по патот, му отече часот
ако сакам да бидам како него, во мушмула ќе ме претворат
презрева крушата со вина во среднината
ќе клукаме на портата на полноќ, да врне камен
ќе истече целиот град, ќе пламнат сите плодови
references / explanations
круша · verified source
блаже конески’s круша appears in стари и нови песни (1979). the exact phrase “презрева крушата” recurs in this poem, alongside images of rot and scattered fruit. these correspondences are marked in the separate sources view.
јован котески · biographical reference
јован котески (1932–2001) was a poet and radio journalist from присовјани, near струга. the identification of the speaker’s grandfather and the personal circumstances of the poem come from the author’s own account, not an external historical record.
source comparison 01 / 01
круша
блаже конески · стари и нови песни · 1979Гледај – презрева крушата,
види – презрева крушата,
и уште малку, таа ќе гние,
ќе гние како душата.
Прво заврзал родот,
потоа узреал плодот,
паднало кривото и црвливото.
Нешто направил дождот,
нешто сторила сушата –
и еве жолто стрниште и плодови расфрлани
и мрави во просторот на душата.
poem 02 / 10civic / satirical
репки
градов ни е градина со плодни низини
правиме сè да е сјајно, затоа корнеме репки свилени
ќе набавиме букет цвеќе - цела долина сме порачале!
цело друштво на планината се качуваме
во реклами се претвараме, со цели справи ќе се справиме
денес ќе садиме пораки на првиот кат, сите сме високи!
а утре, рака по рака, ќе им корнеме сè од приземје
сите брези во вис ќе ги дигнеме
па и крстот од водно со скелиња ќе го симнеме
секоја репка ја кинеме, целата гора ќе остане гола
друштвото одлучи: не мора денес ништо да одбираме
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 03 / 10grotesque / street
клукав
ги озборувавме сите дур не беа тука
ја земавме целата жетва дур не беа тука
годинава во стадион, следен месец во подрум, градов е дупка!
седиме во котур со лука, ми вика: "пола од луѓево реално не се за тука"
следниот ден, самиот лука не бил за тука
па за десет години, нема да познава ниеден тука
пропадна и котур, лука во послужница чува стока
дошол некој млад, лука се вика, го плукавме дур не беше тука
еден ден и тој ќе дига роба, грбот од тегоба ќе му пука
ни со котур не се дига надеж, немало иднина веќе тука
мојата дејност била брука, да не сум седел веќе тука
ми викаат "абе, лукав, ти си целиот клукав"
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 04 / 10mythic / folk
статуа 4
се преселил прекрасен пар во модерен стан
се држела собата, но тешки црвени води почнале да капат од кровот
се стресел зидот, пропаднал и таванот
паднале сто камења свесни, со силна намера
пливале во крвишта, гризале по се, меко и дрвено
останала девојкава тврда и згрбена
а од телото и растеле црвени цвеќиња
наредени со боцки фотинија
однатре и бликаат кожни потоци
а однадвор се обвиткува со мермерен оклоп
од прозорот ја зјапавме со станарот стврднатата
дечкото до мене се скамени, му се смрзнила саканата
запрашувајќи се: дали ќе можам воопшто да ја допрам?
семејството нејзино ќе ми ја препишеле пресудата
нејзиното тело го облекле во ковчег
клекнат до тврдото тело, каде што ми ликува возбудата
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 05 / 10grotesque / street
ром
чекори ром со дрво место нога
не знам ни зошто е тука
оддалеку погледот му паѓа
од аголот на куќата до мојата врата
и одвнатре и однадвор
од дрвото до стеблото ме зјапа
ќе ме чека да излезам од дома
мислејќи дека се ќе ми земе
но ако сега имав малце време
би украл и од него
и тоа малку што го има
стојам едвај рамно - идната работа е крива
трга и ромот по криво од мене
ќе ме причека кај столбот
ќе биде уште таму кога ќе се вратам дома
ќе му ја украдам и другата нога
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 06 / 10mythic / folk
светци
тогаш седеше, легната под стреата,
мачкица бледа како камен, згусната целата
секој ден ме влече сè подлабоко во земјата
но мене небото ме има викнато лично
ден по ден, лебдам сè поблиску кон портата
решив да и дојдам еден ден со план, еве ја шемата:
кога сите коли ќе бидат неподвижни,
над облаците ќе се отвори едно светло
ќе не собере отуѓени и ќе не врати славни
ќе не лижат полжави, ќе вкусуваме свежи гроздови
а следниот ден ќе не чека голем пречек
"прогласени сте цареви!" секој ќе рече
кога дојде ноќта и сè беше на место,
црквата на крајот од паркингот се отвори
и од себе отклопи секакви визии:
длабоки сонови, тајни дворови, лични робови
бевме толку блиску до рајот, за малце богови
но мачката ме погледна и рече: „не бе“,
па почна небото да го гребе
под ноктите ѝ остана вар
икрстот остана сам да свети
бога во небото ми се сврте лично
некој си стар чичко
"бре бе – и мене ме ставиле овде,
али доста блештиш нешто епски
не мора баш ние да бидеме свети"
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 07 / 10civic / satirical
колектив
уште не си заминавме од тука, сè за скопје да преживее!
празни во раце, полни со смисла, сè ќе направиме
само нешто зимаме, и донации почнавме да примаме
сето ова го правиме, па со што друго да се храниме?
многу сме јаки, мора секој барем еднаш да признае
со нас и твојата уметност ќе вреди еден ден
ако никој неќе, награди самите себе ќе си даваме
на инстаграм ни се закажани сите средби
а во интерес на сите, да одиме утре на мојата свирка
немој да седнеш, за друштвото е резервирано тука
иако се мразиме, еве нè сите на слика!
стани дел од нас денес, па утре и ти ќе бидеш на ред, во ред?
со кој да бидам во склоп: култура бета, азбуки, медуза или илика? каква прилика!
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 08 / 10mythic / folk
витец
јагнената мачка запре да ме погледне еднаш
ме повлече со нејзиниот опаш и ме симна по патот
на венчавка во зелената двора
пристигнавме во кекец, училиште за возење кола
јагнето стана, се дигна над мене како товар
ме однесе до бездомникот, господин еден
мрморат птиците: "што му е со овие кожи?"
од нигде, ни зајде слухот во шум на венчавни труби
јагнето мое исчезна меѓу сите туѓи тела
и се крена сенката на четири прста
најарно е да не чекориме веќе ми рече таа,
еден ден и јас нема да бидам тука
јагнето ќе падне во дупка - па така ми падна моето јагне
се проникна господарот на светот, продаваше месо, од нозе до сало
се крена во форма на бездомниот слепец, духот на кекец
ми имаше зборено мачето, желбите на сите биле во подот
не постои тело со кожа на него во дворов
птиците кричат: "види го овој страшен скитец!"
се венчаа сите, венчална ноќ, тој бил венчавниот витец
плашливи кожи со отворени усти, танцуваа сите пусти
фатени едни со други, мавнати едни до други
коли ги имале собрано сите
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 09 / 10civic / satirical
јазик
ништо што зборам нема смисла
римите ми се ефтини, а зборовите фори
ама не сум јас крив – јас сум најсериозниот тука
немаат ни јазик за јазик
туку само орган за лижење
гладни македонци
ќе ве претворам во англиски луѓе
што разбираат сè што ќе им кажам
конечно ќе се осеќам како македонец
кога сите ќе станете неми
references / explanations
no notes filed yet. this space is reserved for your references, commentary, and concepts.
poem 10 / 10intimate / historical
патриоти
со цигла во грло се родив, тука прекинува лозата
и така стануваме зрели, во лектири и собирки, a мојов го нема
овие биле патриоти, одамна ги нема, останаа в'туѓи соби
имал многу награди, в'голи затвор изгоре славно
после слобода нема никој да звони - ниту таа година од струга
сите се сигурни, правилно му била изречена пресудата
марковски го избришале од полиците, мојов го врамија
збори за предавниците гајдов, никој не знае кој е бугарин веќе
сета слава премина кон блаже, учев со неговата фаца пред мене
a пресудачите зрејат меѓу нас, ублажени од времето
среднав момче пред некој ден, татко му би го оставил мојот со оток
ме праша кирил, од кај знаеш дека и за тебе нема барање?
references / explanations
јован котески · the 1985 case
котески was arrested on 2 september 1985. јасна котеска records the accusation as activity against the yugoslav federation and in favor of an independent macedonian state. her account gives an initial five-year sentence; the poetry archive separately catalogs a second 1985 judgment imposing four years. these should not be conflated into one sentence.
surveillance and the redacted file
the published dossier contains surveillance material from 1961 onward, with reports transmitted through the security apparatus. јасна котеска describes informants whose names had been blacked out in the copy obtained by her father in november 2000. their identities cannot be established from those redacted passages.
the late-1960s police group · disputed testimony
јасна котеска recounts her father’s investigative statement about policemen who approached him around 1968, later planted explosives in skopje, and allegedly threatened his family. she explains that the file has missing or censored material for this period. the account of these encounters comes through his defense and the family’s reconstruction, not independent findings reproduced on this page.
evidentiary objections
in her discussion of the proceedings, јасна котеска states that no expert assessment and no evidence establishing her father’s guilt were presented during the trial. this is the published family account of the process; verifying each procedural claim independently would require the complete court record.
1986 · ginsberg and literary silence
at the 1986 struga poetry evenings, allen ginsberg raised котески’s imprisonment. the family account describes his unsuccessful effort to mobilize a public response among macedonian writers. a separate 2011 account by данило коцевски, reproduced in the archive, records ginsberg questioning the availability of котески’s books in skopje.
january–july 1987 · release
предраг матвејевиќ wrote to the courts in january 1987 seeking котески’s release, with copies to writers’ organizations. котески was released in july 1987 after almost two years in prison; the archive lists a july 1987 pardon document. release and reversal of a conviction are different legal acts: the materials checked here do not establish a subsequent annulment.
венко марковски · separate history
the македонска енциклопедија identifies марковски as a prisoner on голи оток from 1955 to 1960, a participant in the 1944 and 1945 language commissions, and later a member of the bulgarian academy of sciences. this biography is separate from котески’s arrest thirty years later; the juxtaposition belongs to the poem.
конески / poetic canon
блаже конески is the author of круша, the other source poem referenced by котески. references here to his institutional standing and to the school and poem везилка involve different kinds of evidence; memories of a teacher’s reaction are the author’s recollections, not dossier findings.
what remains undocumented
the material reviewed does not verify that котески’s release was delayed to exclude him from a struga festival, the names behind “кирил” or “гајдов,” or whether his conviction was later overturned. those claims are not presented as established fact.
personal register · author account
the school named for конески, recitations of везилка, a change in a teacher’s manner after hearing a surname, and remarks about school reading lists were supplied as the author’s own experiences. they are retained here as personal testimony, not independently sourced historical claims.
пресуда · text correspondence
јован котески’s пресуда appears in the online transcription of одрон (1998). its line about a sentence being correctly pronounced is echoed, with a change in person, in патриоти. the sources view aligns the actual wording.
source comparison 01 / 01
пресуда
јован котески · одрон · 1998Пеплосува лист на бодлив глог.
На срната и’ велам:
- да ти се расчепи копитото, ми бегаш;
на егзекуторот:
- да ти се плукнам на суратот
со ситни синџири, до коска, ме стегаш;
на убавицата:
- зошто допушти да те лока смок,
(зар одлета со заблудата?), убедена,
дека правилно ми е изречена пресудата!
poetry / original macedonian textstranslations forthcoming